Kerken in het Noorden

 

 

 

De kerkgebouwen van Groningen vallen op door hoge ouderdom en veel torens met zadeldakbekroning.
Vaak staan de torens los van de kerk.
Soms ontbreekt de toren en is er een klokkenstoel op het kerkhof.
Vrijwel ieder dorp heeft in het centrum een oude kerk staan, waaraan grote of kleine bouwfragmenten, soms het hele gebouw, de bouwstijl van de vroegste middeleeuwen verraden.
Opgravingen bewezen dikwijls, dat de kerken op de plaats van vroegere heiligdommen zijn gebouwd, in elk geval op de geheiligde plaats, waar de doden ter aarde werden besteld, duizenden jaren lang.
Veel kerken zijn de laatste jaren gerestaureerd, vooral in Drenthe en Friesland. Groningen was de laatste jaren hard bezig een grote achterstand in te halen. Veel kerken zijn nog een prooi van verwaar- lozing en verval. Het is voor de kerkelijke gemeenten ondoenlijk kostbare restauraties financieel geheel te dragen. Rijk en provincie moeten bijspringen, wat vaak een jarenlange administratieve omweg betekent. Ook vinden soms spontane restauratieacties onder de dorpelingen plaats.
De typische zadeldakbekroning is een verschijnsel, dat men langs de gehele kuststreek tot in Denemarken tegenkomt.
Ontbreekt de toren hier en daar, dan vindt men op de begraafplaats een open klokkenstoel. Dit komt voor in de kuststreken tot in Noorwegen.
In Groningen en Oost-Friesland zijn de houten klokkenstoelen als het ware versterkt tot vaak weinig elegante en meer fortachtige, zwaar gemetselde torens, die niet tegen de kerk zijn gebouwd, maar er zelfs soms door een straat van zijn gescheiden.
Een rondreis door het noorden, met alleen als doel het bekijken van de oude kerken, kan voor velen een rijke ervaring betekenen en enorme bronnen van schoonheid openleggen.
Opvallend veel fraai gesneden preekstoelen, goede orgels, gaanderijen met gesneden balustrades, koperen kerkgerei, zoals doopvont, collectebus, kostelijk avondmaalszilver.
Ook praalgraven, rouwborden met wapens en grafkelders zijn in overvloed aanwezig.

De meeste nog in de provincie Groningen bestaande kerken dateren uit de 13e eeuw, zoals moge blijken uit onderstaande grafiek.

 

OVERZICHT
VAN HET AANTAL PER EEUW GEBOUWDE KERKEN

1 = 12e eeuw
2 = 13e eeuw
enz.
Terug

Foto's